2023-yilning 18-19-oktabr kunlari O‘zbekiston davlat san’at muzeyida “Toshkent dunyoning qayerida joylashgan?” mavzusida ilk konferensiya bo‘lib o‘tdi. O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi tomonidan “Tashkent Modernism XX/XXI” tashabbusi doirasida tashkil etilgan anjumanda butun dunyodan arxitektorlar, tarixchilar, muzey mutaxassislari, konservatorlar va madaniyat amaliyotchilari Toshkentning zamonaviy me’moriy merosini o‘rganish, hujjatlashtirish va saqlash masalalarini muhokama qilishdi.
Konferensiya zamonaviy me’morchilikni xalqaro miqyosda tushunishga katta hissa qo‘shgan va loyihani ishlab chiqishga ilhomlantirgan taniqli me’morchilik bo‘yicha tarixchi Jan-Lui Koen (1949–2023) xotirasiga bag‘ishlandi.
Konferensiya bilan bir qatorda “Tashkent Modernism. Index” ko‘rgazmasi ham taqdim etildi. O‘zbekiston davlat san’at muzeyida zamonaviy fotosuratlar, arxiv materiallari, me’moriy chizmalar va tarixiy hujjatlar orqali loyihaning tadqiqotlarini namoyish etuvchi ochildi.
Konferensiya va ko‘rgazma birgalikda “Tashkent Modernism XX/XXI” ortidagi tadqiqotlarni taqdim etish hamda shaharning zamonaviy me’moriy merosini hujjatlashtirish, saqlash va kelajakda o‘rganish bo‘yicha muloqotni rivojlantirishga bag‘ishlangan birinchi xalqaro forum bo‘ldi.
DASTUR
Ikki kun davomida dastur asosiy ma’ruzalar, panel munozaralari va uchta mavzu bo‘yicha tadqiqot taqdimotlarini birlashtirdi: modernistik arxitekturani saqlash, jamoat makonini qayta tasavvur qilish hamda muzeylar va madaniy muassasalarning arxitektura tadqiqotlari va jamoatchilikni jalb qilishdagi o‘rni.
Sessiyalarda butun dunyodan olingan misollar asosida yigirmanchi asr binolarini hujjatlashtirish, saqlash va moslashuvchan tarzda qayta ishlatishning me’moriy, texnik va madaniy yondashuvlari ko‘rib chiqildi. Shuningdek, Toshkentning zamonaviy arxitektura tarixidagi o‘rni, shaharning YUNESKO Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilganligi va bu xalqaro hamkorlik uchun ochgan imkoniyatlariga alohida e’tibor qaratildi.
Barcha sessiyalar ingliz tilida, o‘zbek va rus tillariga sinxron tarjima bilan o‘tkazildi.
XALQARO MA’RUZACHILAR
Konferensiya Rem Kolhaasning “Yangi konservatsiya” nomli asosiy ma’ruzasi bilan ochildi, unda konservatsiya tarixiy binolarni himoya qilishdan tashqari, faol va rivojlanayotgan dizayn amaliyoti sifatida o‘rganildi.
Ikki kun davomida anjumanda xalqaro ma’ruzachilar guruhi, jumladan Jeyms M. Bredbern, Sumayya Valli, Shumon Basar, Eduardo A. Eskalante Karrillo, Nura Al Sayeh-Holtrop, Andreas Rubi, Lorenza Baroncelli va Davide Del Kurto arxitektura, muzeylar, konservatsiya, tadqiqot va madaniy amaliyot bo‘yicha o‘z qarashlari bilan o‘rtoqlashdilar.
“Tashkent Modernism XX/XXI” tadqiqot guruhi tarkibida arxitektura tarixchisi Boris Chuxovich va me’mor Yekaterina Golovatyuk ishtirok etib, loyihaning tadqiqotlari va metodologiyasini taqdim etdilar. O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi raisi, YUNESKO ishlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy komissiyasi raisi Gayane Umerova jamg‘armaning O‘zbekiston me’moriy merosini tadqiq etish, saqlash va xalqaro miqyosda targ‘ib qilish borasidagi yondashuvini bayon etdi.
Konferensiya o‘zbekistonlik va xorijlik me’morlar, tarixchilar, tadqiqotchilar, muzey mutaxassislari va konservatorlar bilan birgalikda zamonaviy me’moriy meros va uni kelajakda hujjatlashtirish, saqlash va talqin qilish bo‘yicha fanlararo almashinuvni yo‘lga qo‘ydi.